П. Панчанка як паэт i грамадзянiн

О, белыя яблыні, белыя яблыні, 
Пялёсткаў шалёны хвалюючы пах! 
Дзяўчаткі пужлівыя, хлопцы нязграбныя, 
I хмель веснавы на гарачых губах! 
Туман іх не студзіць, і ельнік не колецца, 
Адны толькі маткі за іх непакояцца.

Пасля сарамліва і горда ім несці 
Свой лёгкі цяжар у нялёгкі наш свет. 
Сыноў і дачок нараджаць ім і песціць, 
Успамінаючы яблыняў цвет. 
А іншыя ў нечым навекі зняверацца, 
Убачаць цвет яблыні — слёзы навернуцца...

2

Вякамі глядзелі жанкі з-пад рукі, 
Чакалі мужоў і сыноў. 
I падалі зоркі, нібы светлякі, 
У прорвы бязрадасных сноў. 
I самі касілі, і самі аралі, 
А іх дарагія за іх паміралі.

Бялелі, як цвет той, іх чорныя косы, 
I сцежкі у сад зарасталі... 
I заўтра, як вырвуцца людзі у космас, 
Іх гора лягчэйшым не стане. 
Мы будзем усе касманаўтаў вітаць, 
А маткі пякучыя слёзы глытаць.

Глядзець усю ноч ім да ранняй зары 
Ў халодныя вочы сусвету 
I думаць — ці зорка сягоння згарыць, 
Ці з сынам любімым ракета. 
Ім першым заўсёды марнець і трывожыцца, 
На сотні трывог іх чаканне памножыцца.

Няма там слупоў верставых і дарог, 
Няма для прыпынку абочын. 
Сусвет ачарсцвеў і дашчэнту прадрог 
Без ласкі вялікай жаночай. 
А сёння я небу гукаю: не хмарся! 
Народжаны ў нас жыхары ўжо для Марса.

Мы ўбачым жанчын у няземнай красе іх, 
Яны — наша шчасце і гора — 
Планеты заселяць, любоўю засеюць 
Далёкія сінія зоры. 
I недзе у космасе будуць прывабліва 
Цвісці, як і ў нас, іх дзявочыя, яблыні.

Лясы нырнулі ў хмары шэрыя...

Лясы нырнулі ў хмары шэрыя, 
Прыкрыўшы голлем птушанят. 
А ты смяялася, не верыла, 
Што будзе дождж, што будзе град.

Углыб, углыб усё імчалася 
І за сабой мяне вяла; 
Хавала вочы і смяялася 
І нейкай дзіўнаю была.

А гром рыкаў ужо раз’юшана 
За кожнай елкай і сасной. 
І прашаптала ты узрушана: 
“Што ж нам рабіць, харошы мой?”

А елка, хітрая і цёмная, 
У сховішча пазвала нас.

Я вочы цёмныя, бяздонныя 
Так блізка ўбачыў першы раз.

Завесілі нас ліўні белыя, 
Загінуў свет, дарог няма. 
І да мяне, заўжды нясмелая, 
Ты прыгарнулася сама.

Стагналі дрэвы мнагарукія, 
Ламаўся з грукатам прастор, 
І сэрцы ў лад грымотам грукалі, 
І бліскавіцы секлі бор…

Забуду ўсё: сяброў і вершы я, 
Ды зберагу да скону дзён 
Гарачых вуснаў шчырасць першую, 
Ігліцы пах і ліўня звон.

Я прысягаў не раз, не двойчы...

Я прысягаў не раз, не двойчы 
Не абуджаць у сэрца зноў 
Тваю паходку, стан дзявочы, 
Загадкавых апошніх слоў.

Я уцякаў, нібы злачынца, 
З пакутнай катаргі, хутчэй, 
Каб адзінотаю лячыцца 
Ад варажбы тваіх вачэй.

Я адракаўся, нібы здраднік, 
Ад цёмных кос. 
Я голас твой 
Усё глыбей, усё старанней 
Хаваў у памяці сваёй.

I марна ўсё! 
За мной усюды, 
Сама не знаючы таго, 
Ідзеш па нейкаму прысуду 
Ты і ў ваду і у агонь...

За днямі дні праходзяць цугам. 
А я, знаць, вымушаны век 
Блукаць бяздомным валацугам 
Пад ценем ласкавых павек.

Рабінавы гай

Восень, жоўтым крылом не махай, 
Не ўзляцець табе ўслед за зязюлямі. 
Я прыйшоў у рабінавы гай, 
Гай мой ціхі, 
Як сам я, зажураны.

Лета справіла шчодра памінкі: 
На рабінах – чырвоны агонь. 
Гэта гронкі маіх успамінаў, 
Гэта колер болю майго.

Гэта след і зары, і кахання, 
Знак праклятай замовы, 
Дрэў апошняе красаванне 
Перад белаю карай зімовай.

Зноў зямля стане белым экранам. 
Дык няўжо, што было, – упустую? 
І чырвоныя гронкі, як раны, 
Снегапад забінтуе?

Птушкі чырвань усю раздзяўбуць 
Па ягадцы, па ягадцы, 
Каб вясною рабінам вярнуць 
Па песеньцы, па песеньцы.

А ці вернешся ты, дарагая, 
Да гэтага гаю?