Инновациялық бизнес

Инновациялық бизнес

 

9 - тақырып. 

Инновациялардың тиімділігін бағалау

Лекцияның мақсаты: Инновациялардың тиімділігін бағалау қажеттілігін, оның әдістерін қарастыру.

 

• Лекцияның сұрақтары:
• 1.Инновацияларды пайдалану тиімділігі
• 2.Инновациялардың жалпы экономикалық тиімділігі.
• 3.Инновациялық қызметке жұмсалатын шығындардың тиімділігі.

1.Инновацияларды пайдалану тиімділігі

 

№	Инновацияларды пайдалану тиімділігі	Мінездеме
1	Экономикалық  эффект	- шығындардың  төмендетілуі, соның салдарынан  өнімнің өзіндік бағасының төменделуі; - шығарылатын  өнімнің санын арттыру; - өнімнің  сапасын арттыру; - кәсіпорынның  бәсеке қабілеттілігін жоғарлату; - нарықта  өту жолдарын ұлғайту және  сату өнімінің көлемін арттыру; - кәсіпорын  қызметінің қаражатты-  экономикалық  көрсеткіштерін жақсарту; - өндірістің  пайдалылығы мен рентабельділігін  арттыру; - өндірістің  құнын арттыру (гудвил); - басқару  жүйесін жетілдіру, нәтижелі менеджмент; - қызметкерлердің  жұмысқа деген ынталарын көтеру  үшін, олардың материалдық жағдайын  жақсарту;
2	Ғылыми-техникалық эффект	- инновациялық  өнім материалдық түрінде (жаңа  құралдар және еңбек заттары)  және материалдық емес түрінде  (ноу-хау, қолданған кезде кейбір  артықшылықтар мен сауда пайдасын  беретін); - идея  меншігі және онымен бірге  келетін патенттер, авторлық куәліктер,  тауарлық белгілер, материалдық  емес активтердің құрамына   кіретін элементтер және ұзақ  мерзім бойы кәсіпорынға пайда  әкелуі; - беріктік  және қолданбалы зерттеулердің  өткізуі нәтижесінде ғылыми хабарлар  өседі.
3	Өндірістік  эффект	- өнімнің  саны мен сапасы (өндірістің көлемін,  жаңа өнімнің салыстырмалы салмағын, өнімнің қасиеттерін және сапасын  жақсарту); - өндіріс  қорлардың бар болуы және оларды  қолдануы (еңбек өнімділігі, жабдықтаудың  толтырып арту деңгейі);
4	Әлеуметтік  эффект	- өмірдің  және денсаулықтың сапасын арттыру; - эстетикалық  сұраныстарды қанағаттандыру;
5	Қаржы-экономикалық эффект	- құндылықтың  абсолюттік және салыстырмалы  белгілері; - жаңа  өнімдердің сату көлемі және  жаңа технологиялық процестер  арқылы дайындалған өнімдер; - өндіріс  мөлшері және құндылықтың өзгеруі; - инновацияның  құны және қаржыландырудың қайнар  көзі; - таза дисконтталған табыс немесе интегралдық әсер; - рентабельділік индексі; табыстылықтың ішкі нормасы;  есесін қайтару мезгілі.

1.Инновацияларды пайдалану тиімділігі

 

• Инновацияның тиімділігін бағалауда екі қаржылық ұрдіс қарастырылады: инвестициялаудың бастапқы кезеңінен болашаққа дейінгі ақша ағымының қозғалысы және болашақтан қазіргі күнге дейінгі (дисконнтау) ақша ағымының қазғалысы. Келген қаражат көлемінің экономикалық мағынасы, ол берілген инвестицияның кіріс деңгейіндегі құнын көрсетеді. Ал дисконттаудың экономикалық мағынасы, ол әр-түрлі уақыт кезеңіндегі әр түрлі ақша ағымдарын реттейді. Дисконттаудың коэффициенті инвестордың салған салымынан жыл сайын қандай пайыз алатынын көрсетеді.

2.Инновациялардың жалпы  экономикалық тиімділігі.

 

• Кәсіпорынның қызметінің тиімділігі экономикалық және қаржылық көрсеткіштерге қарай бағаланады. Әрбір инвестор инновациялық жобаның ерекшеліктерінен, мамандардың, менеджерлердің және т.б. факторлардың шеберлігіне байланысты бұл жүйені анықтайды.

2.Инновациялардың жалпы  экономикалық тиімділігі.

 

• Кәсіпорынның қызметінің тиімділігі мен қарқындық негізгі көрсеткіштерінің бірі оның тұрақтылық көрсеткіші болып табылады. Экономикалық тиімділікті кіріс формасында алу есебінен ұйым қызметкерлерінің жағдайын кешенді көтеру және дамытуды іс жүзіне асырады. Тиімділіктің басқа түрлері өзіне потенциалды экономикалық тиімділікті алып жүреді. Мұнда қорытынды бағалау принципіне фактілі экономикалық тиімділікті алу уақыты мен оны алудың анықталмаған дәрежесі болып табылады.

 

2.Инновациялардың жалпы  экономикалық тиімділігі.

 

• Қазіргі уақытта өнеркәсіпті дамыту бойынша Ұлттық біріккен ұйымы ұсыныстарына сәйкес шетелдік тәжірибеде инновациялық қызметтің тиімділігін бағалаудың келесі көрсеткіші қолданылады:
• 1) Таза дисконттық кіріс;
• 2) Кірістің сыртқы формасы немесе дисконттаудың коэффициенті;
• 3) Кіріс нормасы:
• R = [(NP+P) / I] *100%
• Мұндағы, NP- таза кіріс, P-алынған капитал проценті, I- жалпы инновациялық ұсталым;

2.Инновациялардың жалпы  экономикалық тиімділігі.

 

• 4) Акционерлік капиталдағы кіріс нормасы:
• R = (NP/Q)*100%
• Мұндағы, Q- акционерлік капитал;
• 5) Жобаның автономиялық қаржылық коэффициенті:
• Кфа= Cc / A
• Мұндағы, Cc- жеке құралдар; A- алынған құралдар;
• 6) Ағымдық ликвидтілік коэффициенті:
• Кл= Qa / A >=1
• Мұндағы, Qa- жобаның белсенді айналым бағасы;

2.Инновациялардың жалпы  экономикалық тиімділігі.

 

• 7) Ұйым қызметінің инновациялық тиімділігін көрсететін интегралды көрсеткіші ретінде жұмыс нәтижесінің коэффициентін қолдану мүмкін (r);
• r = R / [ ∑ Q - ∑ ( H – H )]
• Мұндағы, R — сериялық өндіріске еңгізу болу үшін қабылданған (ұсынылған), аяқталған жұмыстар бойынша баға шығыны;
• Q — 1 жылғы ҒЗТКЖ-нің факті бойынша шығыны;
• N — данған мерзімнің жыл саны;
• H — көрсетілген бағада талданған мерзім басындағы аяқталмаған өндіріс;
• H – талданған мерзім аяғындағы аяқталмаған өндіріс;
• Бұл көрсеткіштерге тағы да инновациялық жобадағы инвестицияның қайтарып алу мерзімінің көрсеткішін ( T ) қосу керек:
• T = I / П
• Мұндағы, П – обьект қызметінің нәтижесінде алынған таза жылдық пайда;

3.Инновациялық қызметке  жұмсалатын шығындардың тиімділігі.  

 

• Инновациялық шығындарының тиiмдiлiгi инновациялық өнiмдер көлемінің технологиялық инновацияларға кеткен шығындар көлемiне қатынасы ( % ) көрсеткiшi сипаттай алады:
•  Vin
• Kz = ------------ , мұнда
•  Ztin
• Vin – инновациялық өнімнің көлемі;
• Ztin – технологиялық инновацияларға күрделі және ағымдағы шығындар.
• Инновациялық зерттеулер инновациялар туралы сапалы да сондай-ақ сандық та мәліметтер бере алады.